Biçimlendirme, Teslim ve Savunma · Ders 8/13
PDF’e Dönüştürme ve Teslim Öncesi Son Kontrol
Tezini yazı tipleri gömülü, yer işaretli ve gerekiyorsa PDF/A uyumlu PDF’e çevirmeyi ve teslimden önce kapsamlı bir son kontrol yapmayı öğrenirsin.
Enstitüye, jüriye ve YÖK Ulusal Tez Merkezi’ne giden tez neredeyse her zaman PDF’tir. Word dosyası senin bilgisayarında kusursuz görünse bile, yanlış ayarlarla dönüştürülen PDF’te yazı tipleri değişebilir, içindekiler tıklanamaz olabilir ya da görseller bulanıklaşabilir. Bu derste doğru PDF’i üretmeyi ve teslimden önce son taramayı yapmayı öğreneceksin.
Dönüştürmeden önce: Word dosyasını hazırla
Ön hazırlık
- 1
Tüm alanları güncelle
Ctrl+A, ardından F9. İçindekiler ve listeler için “Tüm tabloyu güncelleştir” seç. Sonra Ctrl+F ile “Hata!” ve “Error!” arat.
- 2
İzleri temizle
Tüm izlenen değişiklikleri kabul et/reddet, tüm açıklamaları sil. File > Info > Check for Issues > Inspect Document / Dosya > Bilgi > Sorunları Denetle > Belgeyi İncele ile gizli içerikleri tara.
- 3
Kaynak yönetim alanları
Zotero/Mendeley kullandıysan önce bir yedek al. PDF’e dönüştürmek için atıf alanlarını kaldırman gerekmez; ancak enstitü ya da yayın süreci “temiz” bir .docx isterse alanları düz metne çevirmek (Zotero: Unlink Citations / Alıntıların Bağlantısını Kaldır) bir seçenektir. Bu işlem geri alınamayacağı için bunu yalnızca yedek kopyada yap; çalışma dosyan bağlantılı kalsın.
- 4
Belge özelliklerini doldur
File > Info > Properties / Dosya > Bilgi > Özellikler: Başlık = tez başlığı, Yazar = adın. PDF’in özelliklerinde bu bilgiler görünür; “Belge1” ya da bir başkasının adı kalmasın.
Word’den doğru PDF
PDF olarak kaydet
- 1
Komutu aç
File > Save As / Dosya > Farklı Kaydet > dosya türü PDF (veya File > Export > Create PDF/XPS / Dosya > Dışarı Aktar > PDF/XPS Belgesi Oluştur).
- 2
Kaliteyi seç
Optimize for: Standard (publishing online and printing) / En iyi duruma getir: Standart (çevrimiçi yayımlama ve yazdırma). “En küçük boyut” görselleri bozar.
- 3
Seçenekleri aç
Options… / Seçenekler… düğmesine bas.
- 4
Yer işaretleri
Create bookmarks using: Headings / Yer işaretlerini şunu kullanarak oluştur: Başlıklar seç. PDF’in kenar çubuğunda tezin başlık ağacı görünür.
- 5
Erişilebilirlik etiketleri
Document structure tags for accessibility / Erişilebilirlik için belge yapısı etiketleri açık kalsın.
- 6
PDF/A
Enstitü istiyorsa PDF/A compliant / PDF/A uyumlu kutusunu işaretle (eski sürümlerde adı ISO 19005-1 compliant (PDF/A) / ISO 19005-1 uyumlu (PDF/A)). PDF/A seçildiğinde yazı tipleri gömülür ve dış bağımlılıklar engellenir.
- 7
Yazı tipi gömme güvencesi
Aynı pencerede Bitmap text when fonts may not be embedded / Yazı tipleri katıştırılamadığında metni bit eşlem olarak kaydet seçeneği varsayılan olarak açıktır: Gömülemeyen bir yazı tipi varsa o metni görüntüye çevirir; görünüm korunur ama o kısım aranamaz ve kopyalanamaz hâle gelir. Asıl çözüm gömülmeye izin veren yaygın bir yazı tipi (ör. Times New Roman) kullanmaktır. Word’de ayrıca File > Options > Save / Dosya > Seçenekler > Kaydet altında Embed fonts in the file / Yazı tiplerini dosyaya katıştır seçeneği .docx için yazı tiplerini korur.
- 8
Köprüler
İçindekiler ve çapraz başvurular köprü olarak eklendiyse PDF’te tıklanabilir olur. Dönüştürmeden sonra birkaç tanesini test et.
- PDF/A
- Uzun süreli arşivleme için tanımlanmış ISO 19005 standardındaki PDF türü. Yazı tiplerinin gömülmesini zorunlu kılar; şifreleme, dış bağlantılı içerik ve gömülü ses/video gibi gelecekte açılmayabilecek öğeleri yasaklar. Kütüphaneler ve tez arşivleri bu yüzden PDF/A tercih edebilir.
PDF’i doğrula
Dönüşüm sonrası kontrol
- 1
Yazı tiplerini kontrol et
Adobe Acrobat Reader’da File > Properties > Fonts / Dosya > Özellikler > Yazı Tipleri. Her yazı tipinin yanında “Embedded” veya “Embedded Subset” / “Katıştırılmış (Alt Küme)” yazmalı.
- 2
PDF/A’yı kontrol et
PDF/A dosyası Acrobat Reader’da açıldığında üstte genellikle “Bu dosya PDF/A standardıyla uyumlu olduğunu iddia ediyor” gibi bir bant görünür. Kesin doğrulama için kütüphanenin önerdiği doğrulayıcıları (ör. açık kaynak veraPDF) kullanabilirsin.
- 3
Sayfa sayfa gez
Hızlıca tüm sayfaları kaydır: boş sayfa, kayan tablo, taşan şekil, yatay sayfa yönü, sayfa numaraları.
- 4
Yer işaretleri ve bağlantılar
Kenar çubuğundaki yer işaretlerini aç; içindekilerden 3–4 başlığa tıkla; birkaç çapraz başvuruyu dene.
- 5
Görselleri yakınlaştır
%200 yakınlaştırmada şekiller hâlâ net mi?
- 6
Dosya boyutu
Sistem bir üst sınır koyuyorsa (ör. birkaç on MB) ve aşıyorsan görselleri 300 dpi’ye indir; kaliteyi “en küçük boyut”a düşürme.
Word’de Yazdır > Microsoft Print to PDF ile PDF oluşturmak; içindekiler tıklanamıyor, yer işareti yok, belge özelliklerinde başlık “tez son son.docx”.
Teslim öncesi kapsamlı kontrol
Aşağıdaki listeler, format kontrolünde en sık geri çevrilme nedenlerinden derlenmiştir. Kendi kılavuzuna göre ekleme yap. Her maddeyi işaretlemeden teslim etme ve listeyi teslimden en az bir hafta önce başlat.
Son kontrol 1: Biçim ve sayfa düzeni
0/9Son kontrol 2: Numaralandırma ve listeler
0/8Son kontrol 3: Atıf ve kaynakça
0/7Son kontrol 4: Özet, beyanlar, imzalar ve raporlar
0/11Sayın öğrencimiz, tez format kontrolü sonucunda aşağıdaki düzeltmelerin yapılması gerekmektedir:
1. İç kapakta danışman unvanı kılavuzdaki gibi kısaltma ile yazılmalıdır.
2. İçindekiler tablosunda “3.4. Verilerin Analizi” başlığı s. 45 gösterilmekte, metinde s. 47’de yer almaktadır.
3. Tablo 4.7 ve Tablo 4.8 sayfa kenar boşluğunu aşmaktadır.
4. Abstract 312 kelimedir; kılavuz en fazla 250 kelime öngörmektedir.
5. Kaynakçada yer alan 6 kaynağa metin içinde atıf bulunamamıştır.
Düzeltilmiş tezinizi en geç … tarihine kadar yüklemeniz gerekmektedir.
Kendini dene
Kendini dene
Kendini dene
Takıldığın bir yer mi var?
Bu konuda sık sorulanlar