Biçimlendirme, Teslim ve Savunma · Ders 11/13
Bilmediğin Sorular, Eleştiri, Beden Dili ve Stres
Cevabını bilmediğin sorulara dürüst ve profesyonel yanıt vermeyi, eleştiriye savunmacı olmadan karşılık vermeyi, beden dilini ve savunma stresini yönetmeyi öğrenirsin.
Savunmanın en çok korkulan anı, cevabını bilmediğin bir soru ya da sert bir eleştiridir. Oysa jüri, adayın her şeyi bilmesini beklemez. Asıl ölçülen şey, bilgi sınırlarını tanıman, eleştiriyi bilimsel bir tartışma olarak karşılaman ve baskı altında sakin düşünebilmendir.
Bilmediğin bir soru geldiğinde
Beş adımlı yaklaşım
- 1
Zaman kazan (meşru biçimde)
Bir nefes al, not al. “Çok güzel bir soru, bir saniye düşünebilir miyim?” demek tamamen kabul edilebilir.
- 2
Soruyu netleştir
Soru belirsizse yeniden ifade et: “X’in Y üzerindeki etkisini mi, yoksa ölçümünü mü soruyorsunuz?” Çoğu zaman bu netleştirme, sorunun aslında bildiğin bir şey olduğunu gösterir.
- 3
Bildiğin kısmı söyle
Sorunun tamamını bilmesen de ilgili bildiğin kısmı paylaş: “Bu analizi yapmadım, ancak elimdeki betimsel verilere göre …”
- 4
Bilmediğini dürüstçe kabul et
“Bu konuda kesin bir şey söyleyemem” ya da “Bu çalışmayı okumadım” demek, uydurmaktan çok daha iyidir. Jüri uydurmayı genellikle fark eder.
- 5
Nasıl öğreneceğini söyle
“Bu, çalışmamı geliştirmek için önemli bir nokta. Savunmadan sonra ilgili literatüre bakıp gerekirse tartışmaya ekleyebilirim.”
Jüri: “Verinize çok düzeyli modelleme uygulamayı düşündünüz mü? Öğrenciler okullara yuvalanmış.”
Öğrenci: “Evet hocam, düşündüm, aslında çok düzeyli modelleme de aynı sonucu verirdi zaten, çünkü ... (konuyu bilmeden uzun ve tutarsız açıklama).”
• “Bu, üzerinde durmadığım bir konu; dürüst olmak gerekirse kesin bir şey söyleyemem. Ancak ”
• “Sorunuzu doğru anladıysam soruyorsunuz. Bu analizi yapmadım; tahminim , ama bunu veriyle doğrulamam gerekir.”
• “Bu çalışmayı okumadım; adını not alıp savunmadan sonra inceleyeceğim.”
• “Önemli bir nokta. Tezin kapsamı dışında kaldı; gelecek araştırma önerileri arasına ekleyebilirim.”
Mavi alanları sayfanın üzerinde doldurun; metni kopyalayın ya da Word olarak indirin. Yazdıklarınız yalnızca tarayıcınızda kalır.
Eleştiriye savunmacı olmadan yanıt
Jüri eleştirisi kişisel bir saldırı değildir; jürinin görevi tezi bilimsel açıdan sınamaktır. Bazen bir jüri üyesi kasıtlı olarak karşı görüşü savunur ve senin gerekçeni nasıl ortaya koyduğuna bakar. Bu yüzden amaç “kazanmak” değil, akıl yürütmeni göstermektir.
K-A-G-Ö: eleştiriye yanıt verme modeli
- 1
Kabul et (dinlediğini)
“Teşekkür ederim, bu önemli bir nokta.” Bu, eleştiriye katıldığın anlamına gelmez; dinlediğini gösterir.
- 2
Anla
Eleştirinin tam olarak neye yönelik olduğunu netleştir: kavram mı, yöntem mi, yorum mu?
- 3
Gerekçeni sun
Haklı bir eleştiriyse kabul et; değilse kararının gerekçesini kanıtla ve sakin bir dille anlat.
- 4
Öneriye dönüştür
Ortak bir çözüme bağla: “Bu açıklamayı yöntem bölümüne ekleyebilirim.” ya da “İfadeyi bulguyla sınırlı kalacak şekilde düzeltirim.”
Jüri: “Tartışma bölümünüz bulgularınızı tekrar etmekten öteye geçmiyor.”
Öğrenci: “Ama hocam ben her bulguyu literatürle karşılaştırdım. Danışmanım da bu bölümü onayladı. Ayrıca süre çok kısıtlıydı.”
Jüri: “Bu konu için nitel yöntem çok daha uygun olurdu.”
Öğrenci: “Katılmıyorum hocam, nicel yöntem daha bilimsel.”
Beden dili ve ses
| Alan | Yap | Kaçın |
|---|---|---|
| Duruş | Dik ve rahat dur; ağırlığı iki ayağa ver | Masaya ya da kürsüye yaslanmak, sallanmak |
| Göz teması | Tüm jüri üyelerine sırayla bak; soru sorana cevaba başlarken, diğerlerine de cevap sırasında | Sadece danışmana veya ekrana bakmak |
| Eller | Açık el hareketleri, gerekirse lazer/işaretçi | Kolları kavuşturmak, cepte el, kalemle oynamak |
| Ses | Yeterli yükseklik, net telaffuz, önemli noktada kısa duraklama | Monoton ve hızlı konuşmak, cümle sonlarını yutmak |
| Ekran | Slayta kısaca dönüp jüriye geri dön | Sırtını jüriye dönerek slayt okumak |
| Soru dinlerken | Not al, başını sallayarak dinle, sözü kesme | Soru bitmeden cevaba başlamak |
| Yüz ifadesi | Sakin, ilgili ve gerektiğinde gülümseyen | Eleştiri sırasında göz devirmek, iç çekmek |
Stres yönetimi
Heyecan normaldir ve belli bir düzeyde performansı artırır. Amaç heyecanı yok etmek değil, yönetilebilir düzeyde tutmaktır. En güçlü panzehir hazırlıktır: Sunumunu üç kez sesli prova etmiş, soru bankanı çalışmış bir aday, “ne olacak” belirsizliğini büyük ölçüde ortadan kaldırmıştır.
- Nefes: Sunuma başlamadan önce birkaç kez yavaş nefes al (ör. 4 saniye al, 6 saniye ver). Uzun nefes verme bedeni sakinleştirmeye yardımcı olur.
- Su: Yanında su bulundur; zor bir sorudan önce bir yudum su, düşünmek için doğal bir duraklamadır.
- Yeniden çerçeveleme: “Beni sınayacaklar” yerine “Çalışmamı bu konunun uzmanlarıyla tartışma fırsatı” diye düşün.
- Hazırlık ritüeli: Önceki gece çantanı hazırla, sabah yapacaklarını listele; karar yükünü azalt.
- Uyku ve beslenme: Önceki gece sabahlama; savunma öncesi hafif ama doyurucu ye; aşırı kafeinden kaçın.
- Hata olursa: Bir kelimeyi unutmak, slaytı yanlış geçmek olağandır. “Bir önceki slayta dönmek istiyorum” deyip sakince devam et; jüri çoğu zaman bunu fark etmez bile.
Jüri üyesi: “Yargıtay kararlarını seçerken hangi ölçütü kullandınız? Bana seçici davranmışsınız gibi geldi.”
Aday: (Not alır, kısa bir duraklama.) “Teşekkür ederim hocam. Sorunuzu, karar örnekleminin temsil gücüyle ilgili olarak anladım, doğru mu? … Kararları 2015–2023 arasında ilgili dairelerin yayımlanmış kararları arasından, belirli anahtar kavramları içeren ve esasa ilişkin olanlar ölçütüyle seçtim; seçim ölçütlerini yöntem bölümünde s. 38’de açıkladım. Bununla birlikte, yayımlanmamış kararlara erişemediğim için örneklemin tüm içtihadı temsil ettiğini iddia edemem. Bu sınırlılığı daha görünür biçimde yazabilirim.”
Kendini dene
Kendini dene
Zor anlara hazırlık listesi
0/6Takıldığın bir yer mi var?
Bu konuda sık sorulanlar