Ne İntihal Sayılmaz? Gri Alanlar ve Vaka Alıştırmaları

İntihal korkusu bazı öğrencileri ters yöne iter: Her cümleye atıf koyarlar, “Türkiye’nin başkenti Ankara’dır” cümlesine bile kaynak ararlar ya da kendi düşüncelerini yazmaya cesaret edemezler. Bu da iyi bir akademik metin üretmez. Bu derste neyin intihal olmadığını netleştirip gri alanlarda nasıl karar vereceğini öğreneceksin.

İntihal sayılmayan durumlar

• Genel bilgi (common knowledge): Alanında eğitim almış herkesin bildiği, pek çok kaynakta tartışmasız biçimde yer alan bilgiler. Ör. “Türkiye Cumhuriyeti 1923’te ilan edilmiştir.”, “Su deniz seviyesinde 100 °C’de kaynar.”
• Kendi verin ve bulgun: Kendi topladığın veriler, kendi analiz sonuçların, kendi gözlemlerin.
• Kendi özgün düşüncen: Kaynaklardan yola çıkarak geliştirdiğin yorum, eleştiri ve çıkarımlar.
• Doğru yapılmış alıntı: Tırnak, atıf ve sayfa numarası olan doğrudan alıntı.
• Doğru yapılmış parafraz: Kendi cümle yapınla yeniden yazılmış ve kaynak gösterilmiş aktarım.
• Alanın standart terimleri ve kalıp ifadeleri: “Araştırmanın evrenini ... oluşturmaktadır”, “Cronbach alfa katsayısı”, “bağımsız örneklemler t testi” gibi herkesin kullandığı ifadeler.
• Standart bölüm başlıkları: Giriş, Yöntem, Bulgular, Tartışma gibi enstitünün zorunlu kıldığı yapı.

Genel bilgi nasıl ayırt edilir?

Benzerlik oranı intihal oranı değildir

Turnitin, iThenticate ya da intihal.net gibi yazılımlar bir benzerlik raporu üretir: Metnindeki kelime dizilerinin başka belgelerle ne kadar örtüştüğünü gösterir. Bu oran, intihalin kendisi değildir. Doğru alıntılar, kaynakça, kalıp ifadeler ve ölçek maddeleri de benzerlik olarak görünebilir. Tersine, çeviri ya da fikir intihali düşük bir oranla gizlenebilir.

Gri alanlar

“Bu intihal mi?” vaka alıştırmaları

Her vakayı oku, önce kendi kararını ver (intihal / intihal değil / gri alan), sonra cevabı aç. Tüm kişi ve kaynaklar kurgusaldır.