Kaynak Bulma ve Literatür Taraması · Ders 9/14
Erişemediğin Makaleye Yasal Yollarla Ulaşmak
Unpaywall, açık erişim sürümler, yazara e-posta, ResearchGate ve kütüphane talebiyle tam metne yasal olarak ulaşmayı, korsan sitelerin risklerini öğrenirsin.
Harika bir makale buldun, tıkladın ve karşına “Purchase for 39,95 USD” çıktı. Panik yapma: Bu durumdaki makalelerin önemli bir kısmına yasal ve ücretsiz bir yoldan ulaşabilirsin. Bu ders, izleyeceğin sırayı adım adım veriyor.
Önce kavramlar
- Açık erişim (open access)
- Bilimsel yayınların okuyucuya ücretsiz ve çevrim içi olarak sunulmasıdır. Altın açık erişimde makale doğrudan dergide ücretsizdir. Yeşil açık erişimde yazar makalenin bir sürümünü kurumsal arşivde, kişisel sayfasında ya da konu arşivinde (ör. arXiv, PubMed Central) paylaşır.
- Makale sürümleri
- Ön baskı (preprint): Hakemden önceki sürüm. Kabul edilmiş yazar metni (accepted manuscript / postprint): Hakem düzeltmelerinden geçmiş ama dergi dizgisi yapılmamış sürüm. Yayımlanmış sürüm (version of record): Derginin dizgili, sayfa numaralı son hâli. Atıf yaparken yayımlanmış sürümün künyesini kullan; başka bir sürümden okuduysan içerik farkı olabileceğini akılda tut.
Adım adım: Tam metne ulaşma sırası
- 1
Kurum erişimini dene
Kütüphane bağlantısından, proxy/VPN ile ya da yayıncı sitesindeki “Access through your institution” ile giriş yap. Kütüphanenin dergi A-Z listesinde dergiyi ara.
- 2
Google Akademik’te “Tüm sürümler”e bak
Sağ taraftaki [PDF] bağlantısını ve “Tüm X sürüm” listesini kontrol et. Yazarın kurumsal arşivindeki kopya sıklıkla buradan çıkar.
- 3
Unpaywall eklentisini kullan
Unpaywall tarayıcı eklentisi (Chrome/Firefox), bir makale sayfasındayken yasal bir açık erişim kopyası bulursa ekranın kenarında yeşil, açık kilit simgesi gösterir (bulamazsa simge gri kalır); tıkladığında PDF açılır. Kurulum ücretsizdir.
- 4
Açık erişim arama motorlarına bak
CORE, BASE ve Semantic Scholar’da makalenin başlığını tırnak içinde arat. PubMed’deki kayıtlar için PubMed Central (PMC) bağlantısına bak.
- 5
Yazarın sayfalarını kontrol et
Yazarın üniversite profil sayfası, kişisel sitesi, ORCID kaydı, ResearchGate ya da Academia.edu profili.
- 6
Yazara e-posta yaz
Sorumlu yazarın (corresponding author) e-postası makalenin ilk sayfasında ya da dergi sayfasında bulunur. Çoğu araştırmacı makalesini memnuniyetle paylaşır.
- 7
Kütüphaneden talep et
Kütüphanelerarası ödünç / belge sağlama (KİTS) ile makalenin kopyasını iste. Ayrıca kütüphaneye satın alma ya da abonelik önerisinde bulunabilirsin.
- 8
Alternatif kaynak düşün
Hâlâ ulaşamıyorsan aynı bulguyu içeren başka bir çalışma, aynı yazarların başka bir makalesi ya da bir derleme işini görebilir. Yalnızca özeti okuyarak ayrıntılı atıf yapma.
Yazara e-posta: Nasıl yazılır?
Subject: Request for a copy of your article ""
Dear Dr. ,
My name is , and I am a master’s student in at , Türkiye. I am currently writing my thesis on .
I came across your article "" published in (), and I believe it is highly relevant to my research. Unfortunately, I do not have access to the full text through my institution.
Would you be willing to share a copy of the article for my personal research use?
Thank you very much for your time and consideration.
Kind regards,
Mavi alanları sayfanın üzerinde doldurun; metni kopyalayın ya da Word olarak indirin. Yazdıklarınız yalnızca tarayıcınızda kalır.
Konu: “” başlıklı çalışmanız hakkında
Sayın Dr. ,
Ben yüksek lisans öğrencisi . Danışmanım ile birlikte “” üzerine tez çalışması yürütüyorum.
yılında ’de yayımlanan “” başlıklı çalışmanızın konumla doğrudan ilgili olduğunu düşünüyorum; ancak tam metnine erişemedim.
Uygun görürseniz çalışmanızın bir kopyasını yalnızca akademik çalışmamda kullanmak üzere benimle paylaşmanızı rica ederim.
Vakit ayırdığınız için teşekkür ederim.
Saygılarımla,
Mavi alanları sayfanın üzerinde doldurun; metni kopyalayın ya da Word olarak indirin. Yazdıklarınız yalnızca tarayıcınızda kalır.
Konu: makale
Hocam selam, şu makaleyi atabilir misiniz acil lazım. Teşekkürler.
ResearchGate ve Academia.edu
Bu siteler araştırmacıların profillerini ve yayınlarını paylaştığı akademik sosyal ağlardır. Yazarlar burada makalelerinin tam metnini paylaşabilir ya da talep üzerine özel olarak gönderebilir. Dikkat: Yüklenen her dosyanın yayıncı politikasına uygun olup olmadığı yazarın sorumluluğundadır ve bazı dosyalar sonradan kaldırılabilir. Okuduğun sürümün yayımlanmış sürümle aynı olup olmadığını kontrol et ve atıfta yayımlanmış sürümün künyesini kullan.
Korsan sitelerin riskleri
Hukuk fakültesinde yüksek lisans öğrencisi Elif, kişisel verilerin korunması üzerine bir Avrupa hukuk dergisindeki makaleye ihtiyaç duyar.
1) Üniversitenin abonelikleri dergiyi kapsamıyor.
2) Google Akademik’te “Tüm 4 sürüm”e bakıyor; biri SSRN’deki çalışma raporu sürümü. Okuyor, not alıyor.
3) Yayımlanmış sürümle farkları görmek için yazara e-posta atıyor; yazar iki gün içinde yayımlanmış PDF’i gönderiyor.
4) Tezinde derginin yayımlanmış sürümünün künyesiyle atıf yapıyor.
Sonuç: Ücretsiz, yasal ve doğru sürümle çalıştı.
Tam metnine ulaşılamayan bir makalenin yalnızca özetini okuyup yöntem ayrıntıları ve alt grup bulguları hakkında yorum yapmak.
Kendini dene
Kendini dene
Tam metin erişim sırası
0/8Takıldığın bir yer mi var?
Bu konuda sık sorulanlar