Kaynak ve Literatür
Okuduklarımı unutuyorum / not düzenim yok
Kısa yanıt
En sık neden: Okurken değil, okuduktan sonra hatırlamaya çalışıyorsun; notu kendi cümlelerinle yazmıyorsun. Çözüm için (1) tek bir merkezi araç seç, (2) okumadan önce soru sor, (3) her kaynak için standart bir okuma kartı doldur, (4) notu kendi cümlelerinle yaz. Ayrıntılı adımlar aşağıda.
Bu durum size tanıdık mı?
- Bir bilgiyi okuduğunu hatırlıyorsun ama hangi makalede olduğunu bulamıyorsun.
- PDF’lerin üstü fosforlu kalemle dolu ama ne yazacağını bilmiyorsun.
- Notların defterlere, telefona ve farklı dosyalara dağılmış durumda.
- Aynı makaleyi üçüncü kez okuduğunu fark ediyorsun.
Olası nedenler
- Okurken değil, okuduktan sonra hatırlamaya çalışıyorsun; notu kendi cümlelerinle yazmıyorsun.
- Notlarla kaynak künyesi birbirine bağlı değil.
- Tek, merkezi bir sistem yerine birden çok dağınık araç kullanıyorsun.
- Ne aradığını bilmeden pasif okuyorsun.
Adım adım çözüm
- 1
Tek bir merkezi araç seç
Zotero (ücretsiz, açık kaynak) önerilir; Mendeley de kullanılabilir. Tüm PDF’leri ve künyeleri buraya topla. Zotero’nun yerleşik PDF okuyucusunda vurguladığın yerler ve eklediğin notlar ilgili kayda bağlı kalır; sağ tık > Ek Açıklamalardan Not Ekle (Add Note from Annotations) ile vurgularını tek bir notta toplayabilirsin. Menü adları sürüme göre küçük farklılık gösterebilir.
- 2
Okumadan önce soru sor
Her kaynağı açmadan önce “Bu kaynaktan ne öğrenmek istiyorum?” diye yaz: kuram mı, yöntem mi, bulgu mu? Amaca yönelik okuma, pasif okumadan çok daha kalıcıdır.
- 3
Her kaynak için standart bir okuma kartı doldur
Aşağıdaki şablonu Zotero notu olarak her kayda ekle: amaç, yöntem, örneklem, temel bulgular, sınırlılıklar, senin çalışmanla ilişkisi, alıntılanabilir yerler (sayfa numarasıyla). Kart 5–10 dakikada dolar ve aylar sonra makaleyi yeniden okumana gerek bırakmaz.
- 4
Notu kendi cümlelerinle yaz
Kopyala-yapıştır yerine okuduğunu kendi cümlelerinle özetle. Doğrudan alıntı aldıysan tırnak içine al ve sayfa numarasını yaz; böylece sonradan yanlışlıkla alıntıyı kendi cümlen sanıp intihale düşmezsin.
- 5
Etiket ve koleksiyon sistemi kur
Zotero’da tez bölümlerine göre koleksiyonlar (ör. “2.1 Kuram”, “2.2 İlgili çalışmalar”, “3 Yöntem”) ve temalara göre etiketler (ör. “öz yeterlik”, “nicel”, “Türkiye”) oluştur. Bir kayıt birden çok koleksiyonda olabilir.
- 6
Literatür matrisini tut
Excel ya da Google E-Tablolar’da her satırı bir kaynak, sütunları ortak başlıklar (yazar-yıl, amaç, örneklem, yöntem, bulgu, sınırlılık, tema) olan bir tablo oluştur. Matris, kaynakları yan yana görmeni sağlar ve sentez yazmanın temelidir.
- 7
Haftalık tekrar yap
Haftada bir, o hafta okuduğun kaynakların kartlarını gözden geçir ve 3–5 cümlelik bir “bu hafta öğrendiklerim” notu yaz. Bu notlar ileride literatür bölümünün taslak paragraflarına dönüşür.
Künye:
Okuma tarihi:
Neden okudum:
Amaç:
Yöntem ve desen:
Örneklem (n, kim, nerede):
Veri toplama aracı:
Temel bulgular (kendi cümlelerimle):
1.
2.
Sınırlılıklar:
Benim çalışmamla ilişkisi (destekliyor / çelişiyor / boşluk gösteriyor):
Doğrudan alıntı (sayfa no ile): “” (s. __)
Takip edilecek kaynaklar:
Mavi alanları sayfanın üzerinde doldurun; metni kopyalayın ya da Word olarak indirin. Yazdıklarınız yalnızca tarayıcınızda kalır.
PDF’in yarısı sarı fosforla boyalı; kenarlarda “önemli!!”, “bak” notları.
Konuyu derinlemesine öğrenin